In het kort

Tripmiddelen zijn drugs. Ze veroorzaken onder andere hallucinaties. Dat betekent dat ze de waarneming van de zintuigen veranderen. De natuur maakt tripmiddelen. Zo zitten er tripmiddelen in sommige paddenstoelen. Er worden ook tripmiddelen in laboratoria gemaakt. Het bekendste voorbeeld daarvan is LSD.
Tripmiddelen worden op verschillende manieren gebruikt. Zo is LSD te krijgen als 'papertrips' en in de vorm van tabletjes. Paddenstoelen worden gegeten of er wordt thee van getrokken.

• Verslavend? Lichamelijk niet, geestelijk zelden.
• Steeds meer nodig voor zelfde effect? Ja, op korte termijn (wanneer het middel binnen enkele dagen opnieuw wordt gebruikt, is het effect nauwelijks merkbaar). Nee, bij een langere tussenperiode.
• Effecten korte termijn: Versterking van bestaande gevoelens, visuele hallucinaties, vervorming en soms complete verandering van de beleving van tijd en ruimte.
• Gevolgen lange termijn: kans op psychische stoornissen bij personen die daarvoor gevoelig zijn (angst, psychoses).
• Belangrijk: Gevaar door onjuiste beoordeling van omgeving. Door te sterke trip kan paniek ontstaan: 'flippen'.
  

Wat zijn het?

Tripmiddelen zijn drugs. Ze veroorzaken onder andere hallucinaties. Dat betekent dat ze de waarneming van de zintuigen veranderen. Officieel worden ze dan ook 'hallucinogenen' genoemd.
De natuur maakt tripmiddelen: ze zitten in de huid en urine van bepaalde padden, in sommige soorten paddenstoelen en in sommige cactussoorten, zoals de peyote.

Ook in veelgebruikte kruiden als foelie en nootmuskaat zitten hallucinogenen, maar de hoeveelheid is zo klein dat hun effect niet te merken is. Daarnaast worden tripmiddelen in laboratoria gemaakt. Het bekendste voorbeeld daarvan is LSD.

Waar komen ze vandaan?

Sinds de mens heeft ontdekt dat de natuur tripmiddelen maakt, worden ze gebruikt. Oorspronkelijk gebeurde dat voornamelijk voor magische en religieuze doeleinden, nu is die toepassing wat naar de achtergrond verdwenen.
De eigenschappen van LSD werden in 1943 bij toeval in een laboratorium ontdekt. Aanvankelijk is LSD medisch gebruikt, als hulpmiddel bij de psychotherapie. In de jaren '60 vond het op grote schaal zijn weg naar de 'alternatieve' jongeren.

Om welke stoffen gaat het?

Bij LSD gaat het om d-lysergzuurdiethyl-amide. Dat is een chemische stof, die wordt gemaakt door een bepaalde schimmel in een laboratorium chemisch te bewerken. LSD is kleurloos en het ruikt en smaakt nergens naar.
Bij paddenstoelen, het meest gebruikte natuurlijke tripmiddel, is de werkzame stof psilocybine. Die zit in meer dan 20 verschillende soorten paddenstoelen.
Bij de peyote-cactus gaat het om mescaline.

Wat doen ze?

Een tripmiddel versterkt bestaande emoties en verandert de beleving van tijd en ruimte. De gebruiker krijgt hallucinaties: hij ziet en ervaart dingen die er niet zijn (maar voor de gebruiker zijn ze echt). De versterking van emoties kan heel hevig zijn. Een prettig gevoel kan zich ontwikkelen tot een extase.
Angst kan ontaarden in paniek. Maar het is van tevoren niet te voorspellen, hoe de gebruiker die emoties zal ondergaan.
De effecten van een tripmiddel kunnen terugkomen, zonder dat er direct daarvoor gebruikt is. Zo'n 'flashback' kan zich maanden en zelfs jaren later nog voordoen.
De lichamelijke effecten van tripmiddelen zijn niet zo groot. In paddenstoelen en de peyote-cactus zitten echter ook nog andere stoffen. Deze kunnen misselijkheid en braken veroorzaken.

Wat is een 'trip'?

Effect en aard van de trip worden bepaald door het soort middel, de dosis en de stemming en omgeving van de gebruiker. Ook het gewicht, de maaginhoud en de lichamelijke conditie van de gebruiker spelen een rol.
Gewoonlijk begint de trip een half uur tot een uur nadat het middel ingenomen is. Bij LSD is daarvoor maar heel weinig nodig, 100 á 150 miljoenste gram is een gebruikelijke dosis. De piek van de trip komt 2 tot 3 uur later. Na 8 tot 10 uur is hij voorbij.
Er zijn ook varianten waarbij een trip wel 24 uur kan duren. Een voorbeeld hiervan is het middel DOB, dat overigens niet zo veel voorkomt. Een enkele keer duikt het op in het uitgaanscircuit. De gebruiker denkt dan doorgaans dat hij XTC heeft gekocht.
Bij paddenstoelen is de trip meestal minder hevig en varieert het effect met de ingenomen hoeveelheid.

Uit de beleving van gebruikers valt te volgende te noteren. Gehoor, reuk en gevoel worden intenser. Ze kunnen zelfs in elkaar overlopen: muziek wordt gezien, een foto gehoord, kleuren geroken. Soms stralen voorwerpen licht uit en gaan dingen die normaal stilstaan, bewegen. De tijd kan vertragen of helemaal stoppen. De waarneming van ruimte verandert. Gevoel en beweging kloppen niet meer met elkaar en de gebruiker ervaart dat zijn gedachten heel helder zijn.

Gedurende de trip wisselt de kracht ervan. Meestal kan contact met de werkelijkheid behouden blijven. De gebruiker beseft dan, waar de effecten die hij ervaart vandaan komen. Soms kan dat besef helemaal verdwijnen. Dan kan een gebruiker in een trip gevangen raken. Dit kan zeer angstaanjagend zijn en tot paniek leiden. Met name als de trip niet goed valt en de ervaringen eng en bedreigend zijn.

Wat zegt de wet?

In illegale drugs wordt onderscheid gemaakt. Minder gevaarlijke, zoals marihuana en hasj, worden 'softdrugs' genoemd. Drugs met een groter risico zoals heroïne, cocaïne en speed heten 'harddrugs'. Ook tripmiddelen worden tot de harddrugs gerekend. Het produceren, verhandelen en bezitten van harddrugs is strafbaar. Maar het in bezit hebben van een kleine hoeveelheid wordt in de praktijk niet met voorrang opgespoord en vervolgd.

Wat voelt de gebruiker?

Gehoor, reuk en gevoel worden intenser. Ze kunnen zelfs in elkaar overlopen: muziek wordt gezien, een foto gehoord, kleuren geroken. Soms stralen voorwerpen licht uit en gaan dingen die normaal stilstaan, bewegen. De tijd kan vertragen of helemaal stoppen. De waarneming van ruimte verandert. Gevoel en beweging kloppen niet meer met elkaar en de gebruiker ervaart dat zijn gedachten heel helder zijn.
Gedurende de trip wisselt de kracht ervan. Meestal kan contact met de werkelijkheid behouden blijven. De gebruiker beseft dan, waar de effecten die hij ervaart vandaan komen. Soms kan dat besef helemaal verdwijnen. Dan kan een gebruiker in een trip gevangen raken. Dit kan zeer angstaanjagend zijn en tot paniek leiden. Met name als de trip niet goed valt en de ervaringen eng en bedreigend zijn.

Wie gebruiken ze?

Het lijkt of LSD samen met de hippie-cultuur van de aardbodem verdwenen is, maar dat is schijn.
Het 'wereldje' rond LSD en andere tripmiddelen is vrij onopvallend. Gebruikers trippen meestal in een vertrouwde omgeving, samen met anderen die er ervaring mee hebben.
De belangstelling gaat met name uit naar de paddenstoelen: de zogenaamde 'magic mushrooms'. Vooral bij jongeren die willen experimenteren.
In het algemeen gebruikt iemand een paar keer en houdt het dan voor gezien.

Hoe worden ze gebruikt?

LSD is te krijgen als 'papertrips' en in de vorm van kleine tabletjes. Het meest gangbaar is de papertrip: een stukje papier waarop wat vloeibare LSD is gedruppeld. Het papier is vaak van een afbeelding voorzien. Ze lijken daardoor op hele kleine postzegels. De papertrip wordt op de tong gelegd, opgelost in een glas water of doorgeslikt.

Paddenstoelen worden gegeten. Er wordt ook wel thee van getrokken. De hoeveelheid werkzame stof varieert met het seizoen, het klimaat, de grootte en de leeftijd van de paddenstoel. Bij paddestoelen is moeilijk te bepalen hoe sterk ze zijn en om welke soort het gaat. Zelf plukken heeft hetzelfde bezwaar als eekhoorntjesbrood zoeken: giftige paddenstoelen lijken vaak bedrieglijk veel op onschuldige. Sommige kunnen dodelijk zijn.
De peyote-cactus wordt in schijven gesneden en daarna vaak gedroogd. Die schijven kunnen worden gekauwd. Dat veroorzaakt eerst misselijkheid en braakneigingen. De trip begint na ongeveer 1 uur en houdt 10 tot 12 uur aan. Hij lijkt op die van LSD. Gebruik van de peyote-cactus komt minder voor.

Kun je er verslaafd aan raken?

Je kunt onderscheid maken tussen geestelijke en lichamelijke afhankelijkheid. We spreken van lichamelijke afhankelijkheid, als het lichaam protesteert wanneer met gebruik van een middel wordt gestopt (ontwenningsverschijnselen). Wanneer iemand stopt met het gebruik van tripmiddelen zoals LSD doen zich geen ontwenningsverschijnselen voor.
Een lichamelijk verschijsel dat wel optreedt is dat het nemen van een dosis vlak na de vorige geen enkel effect heeft. Het lichaam wordt er als het ware voor een tijd ongevoelig voor. Pas na 3 of 4 dagen zonder, doen zich bij gebruik weer tripeffecten voor. Praktisch gesproken is het dus bijna onmogelijk om vaker dan tweemaal per week te trippen.
Geestelijke afhankelijkheid houdt in dat de gebruiker steeds sterker naar het middel verlangt en zich eigenlijk niet meer prettig kan voelen zonder. Dit komt bij tripmiddelen eigenlijk niet voor. Wanneer iemand moeilijk zonder kan is dat eerder het gevolg van de eigenschappen van die persoon: grote hang naar -spannende- ervaringen die de trip met zich meebrengt. Alles met elkaar is de kans op lichamelijke en geestelijke afhankelijkheid vrijwel te verwaarlozen.

Wat zijn de risico's?

Tripmiddelen zijn niet ongevaarlijk.

• Ze brengen risico's met zich mee voor mensen die instabiel, depressief of angstig zijn of die aanleg voor psychose hebben. Ook jonge mensen die de wereld aan het ontdekken zijn maar zichzelf nog niet zo goed kennen, kunnen nare ervaringen opdoen.
• Tripmiddelen kunnen een psychose oproepen en panieksituaties veroorzaken. En een angstige ervaring kan lang na-ijlen. Het optreden van genoemde flashbacks, waar sommige gebruikers last van hebben, kan dit nog eens versterken.
• Een flashback komt onverwacht en bijna altijd ongelegen. Hij kan van een paar minuten tot een paar uren duren.
• Tripmiddelen veranderen het beoordelingsvermogen, wat gevaarlijke situaties kan veroorzaken. Zo kunnen auto’s worden gezien als speelgoedautootjes.
• De onbekende sterkte (met name van natuurlijke middelen) kan een onaangename verrassing inhouden.
• Gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding is, net als bij andere drugs, af te raden.
  

Omgaan met gebruikers

Gebruik van tripmiddelen komt niet veel voor. Bovendien zijn het niet het soort drugs waar mensen in vluchten om er vervolgens niet meer buiten te kunnen.
Toch kan het soms goed zijn iemands gebruik bespreekbaar te maken. Probeer in een open gesprek te achterhalen waarom iemand gebruikt. Er is reden voor bezorgdheid, als een gevoel van onbehagen de aanleiding tot gebruik is. Proberen iets te doen aan de onderliggende problemen is dan het beste. Paniek en dreigementen hebben een averechts effect.
Verder is het zaak om de risico's te kennen. Het is moeilijk te voorspellen of iemand problemen krijgt of niet, al zijn er mensen bij wie van tevoren al is vast te stellen dat de risico's groot zijn. Wie iemand treft die een slechte trip doormaakt ('flipt'), die lukt het meestal wel om de gebruiker te kalmeren en gerust te stellen. Dat kan even duren: totdat de trip voorbij is. De gebruiker kan daarna nog wel een tijdje verward of angstig blijven.
ˆ naar boven

Meer informatie en hulp
Voor meer informatie of een persoonlijk advies, kun je contact opnemen met de afdeling Preventie, Voorlichting en Advies. Telefnummer: Oost-Brabant 040- 2171200, West- en Midden-Brabant 076-523 63 30 (of vul het contactformulier in)
ˆ naar boven

Colofon

Uitgave:
Trimbos-instituut
www.trimbos.nl

Foto's:
Pierre Schermel, Amsterdam

De tekst is totstandgekomen met financiële steun van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

Over tripmiddelen is ook een folder met dezelfde tekst verkrijgbaar. Bestel hier of stuur een mail.

juni 2008