In het kort

Nicotine is de werkzame stof in tabak. Tabak wordt gemaakt uit de gedroogde bladeren van Nicotiana, de tabaksplant. Tabak wordt gerookt als sigaret, in een pijp of sigaar, maar kan ook worden gesnoven of gepruimd.

• Verslavend? Lichamelijk matig, geestelijk zeer groot.
• Steeds meer nodig voor zelfde effect? Ja.
• Effecten korte termijn: Opwekkend, trillende handen, snelle hartslag, hoesten, koude vingers en en tenen, irritaties aan de ogen.
• Gevolgen lange termijn: Slechte conditie, kans op hart- en vaatziekten, bronchitis, kanker.

Wat is het?

Nicotine is de werkzame stof in tabak. Tabak wordt gemaakt uit de gedroogde bladeren van Nicotiana, de tabaksplant. De tabaksplant heeft grote groene bladeren.
Om de smaak te bepalen worden de bladeren, nadat zij zijn gesneden, vermengd met andere soorten tabak. Naast bestrijdingsmiddelen worden smaak- en geurverbeteraars toegevoegd als suikerstroop, honing, pepermunt en dergelijke.
Tabak wordt gerookt als sigaret, in een pijp of sigaar, maar kan ook worden gesnoven of gepruimd.

Wat is de werking?

Nicotine komt via de longen in het bloed. In eerste instantie prikkelt het de zenuwcellen.
Vervolgens worden de zenuwcellen verdoofd. Iedere gebruiker kan de werking van nicotine anders ervaren. Zo kan het geestelijk een rustgevende werking hebben, of kun je het gevoel hebben je beter te kunnen concentreren. Nicotine kent geestelijke afhankelijkheid. De lichamelijke afhankelijkheid is matig. Ook kan tolerantie optreden.

Wat zijn de risico's?

Bij het roken van tabak krijgt een gebruiker verschillende schadelijke stoffen binnen. De belangrijkste daarvan zijn nicotine, koolmonoxide en teer.
Nicotine verruwt de wanden van de bloedvaten waardoor vettige stoffen als cholesterol blijven kleven. De vaten vernauwen, bloed stroomt minder goed waardoor de hartslag moet versnellen om het lichaam van voldoende zuurstof te voorzien. Hierdoor stijgt de bloeddruk. Vaatziekten als een beroerte of een hartinfarct kunnen het gevolg zijn. Naast hart en bloedvaten reageren ook de maag, de darmen en de nieren op nicotine. Rokers hebben 70% meer kans om te overlijden aan een ziekte aan een van de kransslagaders van het hart.
Koolmonoxide ontstaat bij de verbranding van tabak. Het zorgt ervoor dat zuurstof minder goed aan rode bloedcellen gebonden wordt met een verminderd zuurstoftransport tot gevolg.
Teer zorgt ervoor dat de trilhaartjes in de luchtwegen minder bewegen. Hierdoor vermindert het zelfreinigend vermogen van de longen en luchtwegen.

Bij de verbranding van tabak worden honderden chemische verbindingen gevormd. Minstens veertig van deze stoffen zijn kankerverwekkend, sommige in zeer hoge mate. Daarbij komt dat sommige stoffen die op zichzelf niet kankerverwekkend zijn, in verbinding met andere stoffen wel kankerverwekkend zijn. Op deze manier draagt roken bij aan het ontstaan van longkanker, kanker in de slokdarm, alvleesklier, strottenhoofd, mondholte, keel, blaas, nieren en de baarmoederhals.

En dan nog dit

Roken beïnvloedt de vruchtbaarheid van zowel mannen als vrouwen nadelig, ook kan het de potentie bij de man verminderen.
Als een zwangere vrouw rookt of meerookt heeft dit nadelige gevolgen voor het ongeboren kind. Er komen minder voedingsstoffen en minder zuurstof bij het kind. Met als gevolg: tragere groei, een lager geboorte gewicht, een slechtere conditie, hogere kans op vroeggeboorte, een hoger sterftecijfer rond geboorte, en een groter risico op wiegendood. Ook heeft roken een slechte invloed op aanmaak van borstvoeding en komen de schadelijke stoffen bij borstvoeding in het kind terecht.

Meer informatie en hulp

Roken Infolijn
0900- 9390 (€ 0,10 min)

Colofon

Uitgave:
Trimbos-instituut

www.trimbos.nl

Foto's:
Pierre Schermel, Amsterdam

Februari 2008